Posts Tagged ‘ Wilno ’

Wilno – miasto historii, religii, kultur i sentymentów

Vilnius, Lithuania

Wilno było moim pierwszym punktem styku z Litwą i mimo, że od jego zwiedzania minęło już trochę czasu, nadal nie potrafię jednoznacznie zdefiniować tego miasta. Bo ciężko definitywnie określić stolicę Litwy – powiedzieć jest biała lub czarna… Jest w niej bowiem coś, co sprawia, że w powietrzu czuje się dziwną nostalgię i sentyment, chwilami nawet pustkę i tęsknotę. A jednocześnie barwne to miasto, pełne turystów i niezwykłej historii, co czyni go miejscem wiecznie żywym.

Pierwsze skojarzenia z Wilnem? Wszechobecna historia, zagłębie polskości, kolebka literatury i kultury. Tygiel etniczny i kulturowy, który do dziś widoczny jest niemal na każdym kroku. Wśród 600 tys mieszkańców jedynie niewiele ponad połowę stanowią Litwini. Kolejne 40% jest niemal równo podzielone między mniejszość polską i rosyjską. Pozostałe 10% stanowią Białorusini, Łotysze i inne narodowości. Nie sposób nie zauważyć przenikających się kultur: litewskiej, polskiej i rosyjskiej, ale także żydowskiej i niemieckiej. Mimo wspólnej polsko-litewskiej historii, Litwini niechętnie mówią po polsku. A potrafią – szczególnie starsi mieszkańcy stolicy. Ciekawe, co tak mocno odbiło się w ich świadomości, że odcinają się od Polski grubą linią? W końcu polscy królowie – Władysław Jagiełło czy Zygmunt August mieli ogromny wkład w rozwój miasta, Litwa była stolicą Państwa Polskiego. Dzięki temu powstał tu najstarszy uniwersytet w republikach nadbałtyckich, założony przez Jezuitów, przekształcony później w Akademię Wileńską, a następnie w Uniwersytet Wileński.

Vilnius, Lithuania

Poza znanym ośrodkiem akademickim, Wilno zasłynęło jako religijna stolica regionu – w samym Wilnie mieści się 40 kościołów rzymskokatolickich, w tym tak znane jak Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej, Bazylika Archikatedralna czy Kościół Św. Anny, 20 cerkwi prawosławnych oraz 3 żydowskie synagogi. Czy potrzeba lepszego dowodu wielonarodowości i wieloreligijności miasta?

Vilnius, Lithuania

Vilnius, Lithuania

Vilnius, Lithuania

Zapoznanie się z historią Wilna – choćby pobieżne – wydaje się niezbędne do zrozumienia tego miasta. To właśnie ona tak mocno ukształtowała stolicę Litwy – zarówno poprzez niechlubne grabieże i wojny między narodami, jak i sławetne wydarzenia kulturalne, dzięki którym Wilno zawsze wartko podnosiło się z największych opresji najeźdźców.

Mimo prześladowań ze strony caratu w XIXw. Wilno było kolebką litewskiej kultury, literatury i nauki. Obok Mickiewicza tworzyli tu również J. Słowacki, J.I. Kraszewski czy St. Moniuszko. Po Powstaniu Listopadowym w 1830r. miasto zostało poddane intensywnej rusyfikacji, co jeszcze pogłębiło ruchy narodowo-wyzwoleńcze i zainicjowało Powstanie Styczniowe w 1863r, po którym ucisk ze strony caratu został zintensyfikowany. Wymierny plus carskich rządów silnej ręki to intensywny rozwój wileńskiej gospodarki – powstawały fabryki, sklepy, banki, rozwinęła się kolej. W 1915r. miasto znowu przeszło pod okupację – tym razem niemiecką, następnie cieszyło się krótko niepodległością, po czym zostało zajęte przez Armię Czerwoną, która stworzyła Radziecką Socjalistyczną Republikę Litwy i Białorusi. I tu losy Polaków i Litwinów znów się złączyły, gdyż w wyzwoleniu Wilna pomógł nikt inny jak… Piłsudzki. Rezultatem oswobodzenia przez Polaków było utworzenie Litwy Środkowej, która byłą zdominowana przez ludność polską, w związku z czym została przyłączona do Polski. Czyn ten był odczytany przez Litwinów jako zdrada i kradzież stolicy – tu zapewne można, przynajmniej częściowo, szukać źródeł niechęci Litwinów do Polaków. W okresie międzywojennym rolę stolicy przejęło Kowno. Okres ten związany był z ogromnym rozkwitem kulturalnym miasta. Jednak w wyniku Aktu Ribbentrop-Mołotow, Wilno ponownie znalazło się pod wpływem ZSRR. We wrześniu 1939r. do miasta wkroczyła Armia Czerwona, zaczęły się deportacje ludności wileńskiej na Syberię. W 1940r. zanotowano powstanie Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, która weszła w skład ZSRR. W 1941 r. miasto zostało ponownie zajęte przez Niemców. Był to czas silnych represji ludności żydowskiej w Wilnie. Następnie Wilno zostało przejęte przez Armię Czerwoną, nastąpiła przebudowa Litwy w duchu radzieckim, a ludność polska (ok. 170 tys osób!) została przesiedlona do Polski. Po silnych działaniach narodowo-wyzwoleńczych Litwinów oraz próbach stłumienia tych buntów podjętych przez Moskwę prowadzących do kilkumiesięcznej okupacji miasta, w 1990r. Litwa jako pierwsza republika radziecka ogłosiła niepodległość.

W całej historii miasta jak mantra powraca wątek artystów, których Wilno rodziło, ale także z radością przez lata przyjmowało w swoje szeregi. Pozostałością tych czasów jest choćby Zarzecze, dzielnica artystyczna, oddzielona od Starego Miasta rzeką Wilejką, która niegdyś była jedną z bardziej zaniedbanych dzielnic miasta, a obecnie należy do najbardziej magicznych miejsc Wilna – przed wojną zamieszkała przez społeczność żydowską, później kolebka artystycznej bohemy miasta, obecnie jedno z ciekawszych atrakcji turystycznych. Wśród miejsc związanych z artystyczna przeszłością Wilna na wyróżnienie zasługuje również Zaułek Literacki, który słynie z urokliwych elementów architektury i dekoracji, tu również mieści się Muzeum Mickiewicza, który w tej części miasta tworzył.

Vilnius, Lithuania

Vilnius, Lithuania

Vilnius, Lithuania

Ale Wilno to nie tylko wszechobecna historia i sztuka – to również tradycyjna kuchnia z pogranicza kultur, i tradycyjne piwo litewskie Švyturys, które z sukcesem produkowane jest od ponad stu lat. Bogata kuchnia litewska przywodzi z kolei na myśl niezapomniane dni na suwalszczyźnie i tamtejsze przysmaki, które, podobnie jak Wilno, łączą w sobie kilka kultur, narodów i smaków.

Švyturys beer in Vilnius

Vilnius, Lithuania