Posts Tagged ‘ Kultura ’

Od miasta wina do portugalskiej Wenecji czyli z Porto do Aveiro

Porto Tram, Portugal

Moja przygoda z Portugalia zaczela sie w stolicy polnocy i ponoc najbardziej portugalskim miescie – Porto, ktore wydaje sie byc miejscem niezwyklym, pelnym kontrastow ale i lokalnego uroku. Drugi pod wzgledem wielkosci osrodek kraju, dosc spore miasto podzielone przez Zlota Rzeke Douro, zyjace swoim rytmem i mogace poszczycic sie niesamowitymi tradycjami i licznymi kulturalnymi perelkami – tak mozna w skrocie opisac Porto.

Chyba najciekawsza dzielnica i swego rodzaju wizytowka miasta jest polozona bezposrednio nad rzeka Douro stara dzielnica rybacka RIBEIRA. Miejsce z niepowtarzalnym klimatem i urokiem, pelne waskich uliczek, odrapanych starych kamienic, z budynkami siegajacymi nawet XV wieku oraz sznurami prania rozwieszonego na balkonach, wychudzonymi kotami wloczacymi sie leniwie po ulicach i zwawa muzyka plynaca z okolicznych domow, Ribeira z cala pewnoscia jest miejscem niezwyklym. Z jednej strony widoczne zaniedbanie i bieda mieszkancow, z drugiej strony spokoj, wyciszenie, nostalgia.

Ribeira, Porto, Portugal

Ribeira, Porto, Portugal

Ta slynna portugalska nostalgia, ktora opisuja znawcy kultury oraz kompozytorzy fado w swoich utworach faktycznie daje sie zauwazyc obserwujac mieszkancow miasta. Ostatnie dwa dni pokazaly ze Portugalczycy to ludzie niesamowicie zyczliwi, uczynni i chetni do pomocy, a jednak w ich twarzach mozna dostrzec jakis smutek, a nawet tragizm. Sposob bycia Portugalczykow wydaje sie byc zupelnie inny od glosnego, ekspresyjnego i pelnego energii hiszpanskiego zachowania – mieszkancy Portugalii sa bardziej wyciszeni, spokojni, zadumani. Istnieje nawet w jezyku portugalskim okreslenie tego stanu – SAUDADE, ktore ma wyrazac wewnetrzny bol, cierpienie i tesknote.

Porto, Portugal

Nie wiem, czy PORTO jest jednym ze sposobow radzenia sobie z tym bolesnym stanem, z pewnoscia jest jednak naslynniejszym i najbardziej tradycyjnym trunkiem w tej czesci kraju. Wytwarzane w regionie Alto Douro, wino to ma wiele rodzajow – od bardzo slodkiego z dodatkiem brandy poprzez polslodkie az do wytrwanego, podawane jest zarowno jako aperittif przed posilkiem, w jego trakcie a takze po zakonczeniu jako dodatek do deserow.

Po drugiej stronie rzeki Douro, z widokiem na Ribeire, znajduje sie dzielnica GAIA, ktora miesci niezliczone piwnice winne, w ktorych przechowywane jest porto w drewnianych beczkach i butelkach. Wiele z tych piwnich oferuje zwiedzanie polaczone z degustacja wina. Ta czesc miasta byla dla nas rowniez lekcja kulinariow kraju, gdyz to tu sprobowalysmy po raz pierwszy BACALHAU czyli suszonego dorsza oraz FRANCESINHE – lokalna potrawe skladajaca sie z tosta przelozonego miesem wolowym, szynka i serem,  polanego sosem.

Z Porto udajemy sie do AVEIRO, malego miasta oddalonego zaledwie 50 min jazdy pociagiem od ‚stolicy polnocy’, gdzie tuz po wyjsciu ze stacji kolejowej wita nas kolejny symbol kraju – AZULEJOS, czyli charakterystyczne dla Portugalii plytki ceramiczne, zdobiace domy, koscioly i mury w calym kraju. Najczesciej spotykane to niebieskie azulejos przedstawiajace powtarzajace sie motywy, jednak widzialysmy rowniez cale mozaiki opowiadajace konkretne historie. Jest to widok bardzo specyficzny – azulejos pokrywaja fasady kamienic, sciany kosciolow a takze wnetrza budynkow i sa gleboko wpisane w historie Portugalii jako element dekoracyjny oraz, z racji duzej odpornosci na czynniki atmosferyczne, element ochronny budynkow przez woda i wilgocia.

Aveiro, Portugal

Aveiro slynie ze sztuki nowoczesnej, ktora mozna podziwiac nie tylko na budynkach – nam rzucily sie w oczy sporej wielkosci statuetki posrodku jednego z placow miasta przedstawiajace twarze ludzkie.

Aveiro, Portugal

Ale Aveiro to rowniez stare miasto pelne zabytkowych budynkow polozonych bezposrednio nad kanalem Piramides przeplywajacym przez miasto. To jemu zawdziecza Aveiro miano ‚portugalskiej Wenecji’ – lodki czekajace na turystow przy brzegu z ciekawymi starymi budowlami w tle moga dawac namiastke wloskiego miasta na wodzie.

Aveiro, Portugal

(Dziki) zachód – prawdziwy klimat Irlandii

Ashford Castle, Co. Mayo, Ireland

Dublin może być stolicą Irlandii, Cork Republiką Ludu, a Kerry królewskim hrabstwem, ale nic prawdopodobnie nie oddaje tak ducha Irlandii jak jej dziewiczy zachód. To tu spotkać można najbardziej klimatyczne miasteczka i wioski, malownicze wybrzeża oraz rdzennych mieszkańców z bogatą tradycją lokalną.

Krajobraz zachodnich hrabstw CLARE, GALWAY i MAYO znacznie różni się od reszty kraju – wszystko jest tu bardziej surowe, naturalne i tradycyjne – od klimatu począwszy, który jest wilgotniejszy i bardziej deszczowy, poprzez zapierającą dech w piersiach dziewiczą scenerię aż po język – wielu mieszkańców zachodniej Irlandii wciąż na co dzień używa wymarłego w innych częściach kraju języka irlandzkiego. To tu słynne kamienne murki przecinają łąki pełne pasących się owiec. Tu też kawałek dalej można podziwiać rozległe bagna i wrzosowiska, a kierując się na północ również zdumiewające góry. To tu wreszcie znajduje się Galway – moje ulubione miasto Irlandii charakteryzujące się niepowtarzalnym urokiem i charyzmą.

GALWAY jest miastem bardzo żywiołowym, pełnym tradycyjnych irlandzkich pubów i restauracji oraz ludzi dosłownie z całego świata, których zapewne, podobnie jak mnie, coś urzekło w tym mieście. Ten kosmopolityzm i wielonarodowość dają się odczuć na każdym kroku – wystarczy przejść się Shop Street, główną ulicą miasta, by usłyszeć języki z różnych kontynentów. Niezliczeni studenci, turyści oraz artyści uliczni gwarantuje ożywioną atmosferę, która skutecznie rekompensuje brak znaczących zabytków w mieście. Warto wybrać się na długi spacer wzdłuż malowniczej rzeki Corrib – zdumiewające widoki od mostów po ciekawe budowle gwarantowane! Galway jest również świetnym punktem wypadowym do innych atrakcji regionu – słynnych klifów, gór, wybrzeży oraz średniowiecznych zamków.

Salthill, Galway City, Ireland

CLIFFS OF MOHER – strome, niemalże pionowe zbocza wynurzające się z Oceanu Atlantyckiego położone w hrabstwie CLARE zostały okrzyknięte jedną z najbardziej popularnych atrakcji turystycznych Irlandii. W najwyższym punkcie osiągające 214 metrów klify można podziwiać z wydzielonego dla turystów obszaru – trawiastego wzgórza z tarasem widokowym. Przy planowaniu wycieczki na klify, warto zwrócić uwagę na warunki atmosferyczne, gdyż przy deszczowej pogodzie skały spowija gęsta mgła, która skutecznie utrudnia widoczność.

Nie tak znane ale również piękne, a przede wszystkim najwyższe klify Irlandii można podziwiać w hrabstwie MAYO. Oprócz klifów, wybrzeży i wiosek rybackich pełno tu ciekawej architektury. Polecam szczególnie zamek ASHFORD CASTLE – średniowieczną budowlę położoną w okolicy wioski Cong. Zbudowany w XIII wieku zamek dzięki późniejszym właścicielom w wieku XIX wzbogacił się o dobudówki w stylu wiktoriańskim. W 1939 roku został przekształcony w hotel, obecnie 5-gwiazdkowy, i od tego czasu gościł już wielu znanych celebrytów z całego świata – od Johna Lennona po Brada Pitta i Ronalda Reagana. Ashford Castle jest otoczony ogromnymi połaciami terenu ze ścieżkami spacerowymi, polami golfowymi i jeziorami. Można również zwiedzić jego wnętrza, warto jednak wcześniej sprawdzić czy w danym terminie nie odbywa się tam żadne wesele, gdyż zamek jest popularnym miejscem przyjęć zamożnych Amerykanów.

Ashford Castle, Co. Mayo, Ireland

Ashford Castle, Co. Mayo, Ireland

Inną budowlą, która mnie urzekła w zachodniej części Irlandii jest KYLEMORE ABBEY – benedyktyńskie opactwo z reputacją najbardziej romantycznego zamku Irlandii. Przepełnione bogatą historią i położone pośród gór, lasów i jezior opactwo przypomina zamek z bajki i jest jedną z ciekawszych atrakcji turystycznych tego regionu. Zbudowany w XIX wieku zamek był początkowo domem prywatnym, po czym został sprzedany siostrom benedyktynkom, które utworzyły w nim szkołę z internatem dla dziewcząt.

Kylemore Abbey, Co. Galway, Ireland

Stąd blisko już do cudu natury zachodniej Irlandii – parku narodowego CONNEMARA, który roztacza się na powierzchni 3000 ha. Tu krajobraz determinują wrzosowiska, mokradła i torfowiska w niższych partiach oraz górzyste, skaliste zbocza w wyżej położonych terenach. Dzięki wielu szlakom wędrownym, Connemara jest bardzo popularną destynacją trekkingową.

Connemara, Co. Galway, Ireland

Na koniec, jeżeli czas pozwoli, warto udać się na połnóc, by odwiedzić WESTPORT – urocze miasteczko w hrabstwie  Mayo znane z georgiańskiej architektury, ciekawych pubów i restauracji oraz zdumiewających plaży. Znaną atrakcją miasta jest WESTPORT HOUSE – piękny historyczny dom z XVIII wieku, położony nad jeziorem i otoczony zdumiewającymi ogrodami, z wieloma atrakcjami, jak park rozrywki Pirate Adventure Park.

Scones – mój smak Irlandii

Wyjeżdżając z Irlandii z pewnością nie będę tęsknić za deszczem, wilgocią i autobusami irlandzkimi, które nigdy nie przyjedżają na czas. Jest za to jedna rzecz, za którą na pewno będę tęsknić i to bardzo – irlandzki smakołyk zwany SCONES.

Scone to coś w rodzaju półsłodkiej bułki, często z różnymi dodatkami jak rodzynki i suszone owoce (FRUIT SCONE). Moją ulubioną odmianą jest PLAIN SCONE, czyli bułka bez dodatków. Ciasto przygotowuje się z mąki, masła, jajek, mleka, cukru i proszku do pieczenia. Te tradycyjne pieczone są z białej mąki ale jest też wiele odmian w wersji zdrowszej – na przykład pieczone z mąki razowej, które są również mniej słodkie. Najlepiej smakują podawane z masłem oraz dżemem do herbaty z mlekiem. Scones popularne w Irlandii mają okrągły kształt i są posypane cukrem pudrem ale zależnie od kraju mogą przybierać różne postaci. Mówię ‘zależnie od kraju’, gdyż przysmak ten jest popularny również w innych regionach świata, szczególnie anglojęzycznych, jak Wielka Brytania, Stany, Australia.

Jako marna kucharka, mogę jedynie polecić przepis z internetu, gdyby ktoś miał ochotę spróbować.

Dublin – miasto Joyce’a, Becketta i… Guinnessa

Dublin jest jednym z tych miast, których nie można ‘przedawkować’ i do których zawsze chętnie się wraca. Może to artystyczna dusza, z której słynie stolica Irlandii – w  końcu tu urodzili się jedni z najbardziej znanych pisarzy literatury anglojęzycznej – Oscar Wilde, James Joyce, Samuel Beckett. A może specyficzny klimat – jako miejsce bardzo energiczne i buzujące, ale jednocześnie tradycyjne, Dublin ma mnóstwo atrakcji dla wymagającego turysty – od parków, kościołów i zamków po tradycyjne puby, bary i festiwale.

Wiele z nich można znaleźć w ścisłym centrum miasta, co znacznie ułatwia zwiedzanie. Jeżeli jednak chcemy wypuścić się poza centrum, Dublin, w odróżnieniu od innych irlandzkich miast, posiada świetną sieć transportu publicznego – od autobusów, poprzez Luas – nowoczesny dubliński tramwaj – aż po DART, czyli podmiejską linię kolejową, która łączy miasto z okolicznymi miejscowościami.

Z dublińskich ciekawostek – główna rzeka Dublina, Liffey, dzieli miasto na część północną i południową, co odzwierciedlają kody miasta. Część północna, która uchodzi generalnie za bardziej przemysłową i historycznie zamieszkałą przez klasę robotniczą posiada numery nieparzyste w kodzie, podczas gdy bardziej zamożna część południowa przyjęła za kody liczby parzyste. I tak na przykład domy w słynnej dzielnicy D4 (Dublin Four) mogą być nawet do kilku razy droższe od domów w dzielnicach północnych D9 czy D11.

Dublin posiada mnóstwo historycznych atrakcji, ale moim numerem jeden w tej kategorii jest TRINITY COLLEGE. Założone w XVI wieku Trinity jest nie tylko najstarszym uniwersytetem Irlandii, ale również najbardziej prestiżową uczelnią kraju. Przez wieki uniwersytet był centrum protentantyzmu i katolicy nie mogli tam studiować. Zakaz ten został całkowicie zniesiony dopiero w latach siedemdziesiątych XX wieku. Trinity posiada również najstarszą bibliotekę kraju, która obejmuje 9 budynków na terenie uniwersytetu i poza nim. Najsłynniejszą księgą TRINITY LIBRARY jest Book of Kells, rękopis ewangelii Nowego Testamentu stworzony przez celtyckich zakonników ok. 800 roku. Wycieczka po Bibliotece jest ciekawą lekcją historii i skutecznie przenosi nas w odległe czasy początków słowa pisanego.

Z innych atrakcji historycznych miasta warto zobaczyć DUBLIN CASTLE, MALAHIDE CASTLE, NATIONAL MUSEUM and NATIONAL GALLERY.

Z Trinity można się udać GRAFTON STREET (najsłynniejszą zakupową ulicą Dublina) do pełnego drzew, sadzawek i pomników parku STEPHEN’S GREEN. W parku można spotkać wielu studentów, artystów ulicznych oraz pracowników okolicznych firm spędzający w nim swoją przerwę obiadową. Gdy pogoda dopisuje, panuje tu bardzo przyjemna, ożywiona atmosfera.

W swojej wycieczce po Dublinie zdecydowanie nie można pominąć dublińskiego symbolu nocnej rozrywki – TEMPLE BAR. Jest to klimatyczne skupisko tradycyjnych i bardziej nowoczesnych barów, pubów i restauracji. Dzielnicę powinni odwiedzić również ci, których nie interesuje nocne życie miasta – Temple Bar zachowało średniowieczny układ ulic i mieści wiele instytucji kulturalnych miasta.

Oprócz tego, nie można wyjechać z Dublina bez zobaczenia jego symboli, czyli O’CONNELL’S STREET – głównej ulicy Dublina oraz znajdującego się na niej SPIRE OF DUBLIN, czyli ogromego, 120-metrowy pomnika, wzniesionego jako symbol odrodzenia tej części miasta.

Wiedzę o kulturze Irlandii mogą uzupełnić dwie atrakcje Dublina: JAMESON’S DESTILLERY oraz GUINNESS STOREHOUSE. Wycieczka po imponującym browarze Guinnessa jest lekcją historii najpopularniejszego alkoholu irlandzkiego, którą najlepiej zakończyć wizytą w Gravity Bar – najwyższym barze Dublina, skąd, przy kuflu ciemnego piwa, można podziwiać panoramę miasta. Fanom mocniejszych trunków polecam zwiedzanie Jameson’s Destillery, połączone z lekcją historii whiskey, sposobie jej produkcji oraz obowiązkową degustacją.

Po zwiedzaniu Dublina, jeżeli czas pozwoli, polecam wybrać się do WICKLOW – hrabstwa oddalonego jedynie godzinę jazdy od Dublina, którego krajobrazy są świetną równoważnią dla zatłoczonego miasta. Obok pięknego wybrzeża oraz sennych wiosek, Wicklow posiada pełen lasów, łąk, jezior i gór Park Narodowy. Idealnym miejscem do odkrywania bogactwa hrabstwa Wicklow jest GLENDALOUGH – polodowcowa dolina słynąca ze średniowiecznych ruin klasztoru, który został zbudowany w VI wieku i zniszczony przez wojska angielskie osiem wieków później. Ruiny składają się z katedry, 30-metrowej wieży oraz kilku oddzielnych kościołów. Są otoczone lasem dębowym, który jest doskonałym miejscem na piesze wycieczki. Granitowe klify w Glendalough są również popularnym celem wspinaczkowym Dublińczyków.

Dzień Św. Patryka

Dziś wielki dzień w Irlandii. Dla niektórych wielki, bo wolny. Dla innych wielki, bo tradycyjny – Dzień Św. Patryka, patrona Irlandii, który przypada co roku 17 marca. Z tej okazji w różnych miastach kraju odbywają się mniejsze i większe festiwale, których uwieńczeniem jest kolorowa, głośna i huczna parada. Wszyscy wylegają na ulice by wziąć udział w paradzie lub ją po prostu podziwiać.

A jest co – niesamowite kostiumy i przebrania, różnej maści stwory paradujące po ulicach, gama kolorów z dominującą zielenią, koniczyna wymalowana na twarzach, irlandzkie flagi powiewające w powietrzu, bębny i głośna muzyka. Jednak nie tylko w irlandzkich miastach obchodzi się Św. Patryka z taką pompą. Święto jest popularne w innych częściach globu – na ulicach Monachium odbyła się w tym roku aż pięciogodzinna parada, w Sydney zadano sobie trud by podświetlić w kolorze zielonym słynny budynek Opery, a w Chicago rok rocznie barwi się rzekę na zielono. Poniżej kilka zdjęć z dzisiejszej Parady w Cork:

How is it goin’ like czyli akcent z Cork rodem

Cork jako miasto może i nie oferuje niezwykłych atrakcji turystycznych, jest jednak z pewnością miejscem ciekawym kulturowo. Tu wszystko jest inne niż w innych częściach Irlandii, począwszy od wrodzonej dumy Korkończyków, na specyficznym akceńcie skończywszy. Dziś, jak na filologa z krwi i kości przystało, będzie właśnie o akcencie.

Akcent korkoński jest o tyle ciekawy, że dla osoby mniej z nim obeznanej może okazać się nie do zrozumienia, nie wspominając już, że niektórzy Irlandczycy (!) z innych części kraju mają spore z nim problemy. I nie mówię tu o ekstremlanych akcentach występujących w wiejskich częściach hrabstwa – również wielu wykształconych mieszkańców miasta Cork mówi w tym charakterystycznym, melodyjnym, dla wielu nie do zrozumienia dialekcie.

Do wyróżniających cech wymowy należy śpiewna intonacja, mocne wymawianie głoski ‘r’ a także zakańczanie zdań w bardzo wysokich tonach. Poza tym Irlandczycy z Cork wprost uwielbiają słowa: ‘like’ i ‘so’, które są dodawane na końcu zdań i zdecydowanie nadużywane przez niektórych (słyszałam ludzi, którzy używają ‘like’ w co drugim zdaniu!). Przykładami są:

  • ‘I was talking to her, like’
  • ‘We went on holidays, like’
  • ‘She is a great girl, like’

Cork posiada również swój własny slang, który jest mieszanką angielskich i irlandzkich słów, lub czasem czysto angielskich, którym nadano jednak zupełnie inne znaczenie. Kilka przykładów, które można często usłyszeć w rozmowie z lokalnymi:

  • ‘Story, kid?’ – czyli: ‘What’s the story, kid’ w znaczeniu: ‘How are you doing, boy/girl?’
  • ‘C’mere’ – czyli: ‘Come here’ w znaczeniu: ‘Excuse me’.
  • ‘I will, yeah’ w znaczeniu: ‘No’.

Jeżeli nie ma się za dużo kontaktu z lokalnymi mieszkańcami, warto wybrać się na przejażdżkę po mieście taksówką i wdać się w rozmowę z lokalnym taksówkarzem, co nie nastręcza żadnych trudności, gdyż są oni z reguły bardzo chętni i otwarci na pogaduszki. Taka żywa lekcja języka. Dla tych, którzy nie mają okazji posłuchać akcentu live, polecam obejrzenie ‘Ondine’  – najnowszego filmu z Alicją Bachledą-Curuś oraz Collinem Farrellem, który dość trafnie odtwarza ten akcent.